2) İş Modeli ve Faaliyet Alanı

Aramco, hidrokarbon değer zincirinin tamamında varlık gösteren, küresel çapta entegre bir enerji ve kimya şirketidir. Şirketin iş modeli temelde iki ana faaliyet segmentine dayanmaktadır:

• Upstream (Arama ve Üretim): Ham petrol, doğal gaz, yoğuşuk gaz (condensate) ve doğal gaz sıvılarının (NGL) aranması, geliştirilmesi ve üretilmesini kapsar. Şirket, büyük petrol rezervlerinin yanı sıra benzersiz jeolojik yapıları sayesinde varil başına 3.51 dolar gibi dünyanın en düşük çıkarma (lifting) maliyetlerinden birine sahiptir.
• Downstream (Rafinaj, İşleme ve Dağıtım): Upstream segmentinde üretilen kaynakların rafine edilerek petrokimya ürünlerine (olefinler, aromatikler), baz yağlara ve madeni yağlara dönüştürüldüğü aşamadır. Ayrıca perakende akaryakıt satış ağları (Esmax, Gas & Oil Pakistan vb.), enerji üretimi ve boru hatlarıyla dağıtım faaliyetleri de bu segmentin altındadır.

Nasıl Para Kazanıyor?

Aramco’nun en büyük gelir kaynağı ham petrol satışıdır. Ancak şirket, sahip olduğu entegre “Downstream” ağı sayesinde yalnızca ham petrol satmakla kalmaz; aynı zamanda ürettiği petrolün büyük bir kısmını kendi rafinerilerinde işler. Buradan elde edilen benzin, dizel, havacılık yakıtı gibi rafine ürünlerin, petrokimyasal hammaddelerin (SABIC aracılığıyla) ve madeni yağların (Valvoline aracılığıyla) küresel satışından gelir elde eder. Ayrıca dünyanın dört bir yanında yürüttüğü uluslararası emtia ticareti (trading) operasyonlarıyla ürün tedarikini optimize ederek kârını maksimize eder.

Sektör Trendleri ve Regülasyonlar

• Trendler: Enerji sektöründeki en belirgin trendler; yenilenebilir enerji kaynaklarına (rüzgar ve güneş) yönelim, emisyonların azaltılması, dijitalleşme ve elektrikli araç (EV) kullanımının artmasıdır. Aramco da bu doğrultuda 12 GW’lık yenilenebilir enerji kapasitesi hedefine ilerlemekte, yapay zeka (AI) çözümlerine yatırım yapmakta ve lityum gibi geçiş minerallerinin üretimine odaklanmaktadır. Ayrıca ambalaj, otomotiv ve beyaz eşya endüstrilerinden gelen yüksek kimyasal madde talebi, petrokimya yatırımlarını şekillendirmektedir.
• Regülasyonlar: Petrol ve gaz sektörü, üretim, çevrenin korunması, sağlık ve güvenlik konularında çok katı yasalara tabidir. İklim değişikliği endişeleri ve sera gazı kısıtlamaları, plastik ürünlerin çevreye etkisi nedeniyle geri dönüşüme yönelik artan yasal talepler, sektörün uyum maliyetlerini giderek artırmaktadır. Ayrıca Suudi Arabistan’daki gaz fiyatlandırması ve yurt içi üretim kotaları hükümet regülasyonları tarafından belirlenmektedir.

Rakipler, Şirketin Konumu ve Pazar Payı

Aramco, üretim hacmi bakımından dünyanın en büyük ham petrol şirketidir. Sektörde “IOC” olarak bilinen büyük Uluslararası Petrol Şirketleri (bp, Chevron, ExxonMobil, Shell, TotalEnergies) ve diğer ulusal petrol şirketleriyle doğrudan rekabet halindedir. Rakiplerine kıyasla, Aramco’nun en büyük rekabet avantajları; benzersiz üretim maliyeti düşüklüğü, yüksek üretim esnekliği (hızlıca devreye alınabilen atıl kapasite) ve sektördeki en düşük Upstream karbon yoğunluğuna (10 kgCO2e/boe) sahip olmasıdır.

Pazar payı açısından Aramco, ürünlerini dünya çapında çok çeşitli coğrafyalara satmaktadır; ancak en büyük odak noktası Asya pazarıdır. Şirketin ham petrol ihracatının yaklaşık %82’si doğrudan Asya’daki müşterilere (veya şirketin Asya’daki iştiraklerine) gerçekleştirilmektedir.

Sektörel Riskler

Aramco’nun faaliyet gösterdiği sektör, şirketin gelirlerini ve operasyonlarını etkileyebilecek çeşitli makro ve mikro riskler barındırmaktadır:

• Arz-Talep ve Fiyat Dalgalanmaları: Ham petrol ve gaz fiyatlarının küresel ekonomik koşullar, arz/talep dengesi ve OPEC kararları doğrultusunda değişmesi şirketin karlılığını doğrudan etkiler.
• Jeopolitik ve Bölgesel Riskler: Şirketin merkezinin bulunduğu Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesindeki siyasi ve sosyal istikrarsızlık, potansiyel veya fiili silahlı çatışmalar, terör faaliyetleri tedarik zincirini ve tesisleri tehdit etmektedir.
• İklim Değişikliği ve Enerji Dönüşümü: İklim değişikliği regülasyonları, rakip firmaların aldığı devlet teşvikleri ve alternatif enerjilere/elektrikli araçlara olan talebin hızlanması, uzun vadede fosil yakıtlara olan talebi düşürme riski taşımaktadır.
• Asya Pazarına Bağımlılık: İhracatının büyük bölümünün Asya’ya yapılması, bu bölgedeki olası bir ekonomik durgunluk veya krizin Aramco üzerinde ağır hasar bırakması riskini doğurur.
• Operasyonel ve Siber Riskler: Kuyu patlamaları, sızıntılar, kimyasal kazalar, doğal afetler ve teknolojik altyapıyı hedef alan artan siber saldırı riskleri şirket için kalıcı tehlikeler oluşturmaktadır.
• Hukuki Riskler ve Davalar: Özellikle ABD gibi ülkelerde çevresel etkiler (örneğin MTBE katkı maddeleri nedeniyle açılan davalar) veya geçmişteki OPEC ile bağlantılı antitröst davaları şirketin karşılaştığı hukuki risklerdendir.

3) Ortaklık Yapısı ve Kurumsal Yönetim

Aramco’nun hissedarlık yapısında en büyük pay doğrudan Suudi Arabistan Hükümeti’ne aittir. 31 Aralık 2025 itibarıyla şirketin ortaklık yapısı ve oranları şu şekildedir:

• Suudi Arabistan Hükümeti: %81.48 ile şirketin en büyük ve kontrol sahibi hissedarıdır.
• Diğer (PIF ve İştirakleri): %16.00 oranındaki hisse, Suudi Arabistan’ın egemen varlık fonu olan Kamu Yatırım Fonu (PIF), Sanabil Investments ve PIF’in tamamına sahip olduğu diğer şirketlerin elinde bulunmaktadır.
• Halka Açık Kısım (Public): Şirketin hisselerinin yalnızca %2.48’i halka açıktır (bu orana, çalışan hisse planı kapsamında şirket hazinesinden halka aktarılan hisseler de dâhildir).
• Şirket Hazinesi: %0.04 oranındaki hisse, çalışan hisse planlarında kullanılmak üzere şirket hazinesinde tutulmaktadır.

İmtiyazlı Hisse Durumu

Aramco’nun sermaye yapısında imtiyazlı hisse bulunmamaktadır. Şirketin sermayesi, tamamı ödenmiş, nominal değeri olmayan ve eşit oy hakkına sahip 242 milyar adet adi hisse senedinden (ordinary shares) oluşmaktadır.

Çıkar Çatışması Riski

Şirketin yönetim kurulu üyelerinin kişisel çıkarları ile şirkete karşı görevleri arasında bilinen veya mevcut bir çıkar çatışması olmadığı beyan edilmiştir. Ayrıca yönetim kurulu üyelerinin şirketle rekabet eden herhangi bir ticari faaliyette bulunmadığı da vurgulanmaktadır.

Ancak şirketin %81.48’ine sahip olan Hükümet ile diğer yatırımcıların beklentileri arasında potansiyel bir çıkar çatışması riski bulunmaktadır. Suudi Arabistan Hükümeti, geçmişte olduğu gibi gelecekte de Aramco’yu makroekonomik, sosyal veya diğer devlet hedefleri doğrultusunda, şirketin temel faaliyet alanı dışında kalan projeleri üstlenmeye veya çeşitli girişimlere destek sağlamaya yönlendirebilir. Bu tür projeler ve inisiyatifler Krallık için ulusal düzeyde önem taşısa da, genellikle Aramco’nun temel faaliyet alanlarının dışında kalmakta ve şirketin acil ticari hedefleriyle her zaman örtüşmeyebilmektedir. Hükümetin, Aramco’yu ticari temellere dayanmayan projelere yönlendirmesi durumunda, bu durumun şirketin finansal pozisyonunu, faaliyet sonuçlarını ve dolayısıyla azınlık yatırımcılarının getirilerini olumsuz etkileme riski mevcuttur.

4) Yönetim Ekibi ve İnsan Kaynağı

Aramco’nun yönetim kurulu, küresel enerji, kimya, finans ve kamu sektörlerinde üst düzey deneyime sahip 11 üyeden oluşmaktadır. Yönetim kurulu başkanı Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu (PIF) Başkanı da olan H.E. Yasir O. Al-Rumayyan’dır. Kuruldaki diğer üyeler şunlardır:

• H.E. Dr. Ibrahim A. Al-Assaf (Başkan Yardımcısı)
• Mr. Khalid H. Al-Dabbagh
• H.E. Mohammed A. Al-Jadaan
• H.E. Faisal F. Alibrahim
• Mr. Robert W. Dudley (Bağımsız Üye)
• Ms. Lynn L. Elsenhans (Bağımsız Üye)
• Mr. Stuart T. Gulliver (Bağımsız Üye)
• Mr. Mark A. Weinberger (Bağımsız Üye)
• Mr. Andrew N. Liveris (Bağımsız Üye)
• Mr. Amin H. Nasser (Kurul üyesi ve aynı zamanda şirketin Başkanı ve CEO’su).

Üst Düzey Yöneticiler ve Özgeçmişleri

Şirketin yönetim kurulunda da yer alan Başkanı ve CEO’su Amin H. Nasser dışındaki en üst düzey yönetim ekibi (Senior Executives) ve özgeçmişleri şöyledir:

• Mr. Nasir K. Al-Naimi (Upstream / Arama ve Üretim Başkanı): Temmuz 2023’ten beri bu görevdedir. Daha önce Petrol Mühendisliği ve Geliştirme ile Kurumsal Planlama gibi birimlerde liderlik yapmıştır. Güney Kaliforniya Üniversitesi Petrol Mühendisliği lisans mezunudur.
• Mr. Ziad T. Al Murshed (Başkan Yardımcısı ve CFO): Mayıs 2022’den bu yana Finans Direktörü (CFO) olarak görev yapmaktadır. Arizona Eyalet Üniversitesi Kimya Mühendisliği bölümünden lisans, Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) MBA derecesine sahiptir.
• Mr. Mohammed Y. Al Qahtani (Downstream / Rafinaj ve Dağıtım Başkanı): Temmuz 2023’te bu göreve atanmıştır. Kral Fahd Petrol ve Mineraller Üniversitesi’nden (KFUPM) mezun olup, yüksek lisans ve doktorasını Güney Kaliforniya Üniversitesi’nde Petrol Mühendisliği alanında tamamlamıştır.
• Mr. Wail A. Al Jaafari (Başkan Yardımcısı, Teknik Hizmetler): Ekim 2023’te atanmıştır. KFUPM Makine Mühendisliği mezunu olup MIT’den MBA derecesine sahiptir.
• Mr. Nabeel A. Al Mansour (Başkan Yardımcısı, Baş Hukuk Müşaviri ve Şirket Sekreteri): Mayıs 2016’dan beri Baş Hukuk Müşaviridir. KFUPM Sistem Mühendisliği lisans ve Oklahoma City Üniversitesi Hukuk (J.D.) derecesine sahiptir.
• Mr. Nabeel A. Al-Jama’ (Başkan Yardımcısı, İnsan Kaynakları ve Kurumsal Hizmetler): Temmuz 2020’den beri bu pozisyondadır. KFUPM Toplum ve Bölge Planlaması alanında lisans ve yüksek lisans dereceleri bulunmaktadır.
• Mr. Ashraf A. Al Ghazzawi (Başkan Yardımcısı, Strateji ve Kurumsal Gelişim): Nisan 2023’te bu göreve getirilmiştir.
• Mr. Ahmad O. Al Khowaiter (Başkan Yardımcısı, Teknoloji ve İnovasyon): KFUPM Kimya Mühendisliği lisans, Kaliforniya Üniversitesi Kimya Mühendisliği yüksek lisans ve MIT MBA derecelerine sahiptir.

Üst Düzey Yöneticilere Sağlanan Ücret ve Diğer Faydalar

Aramco’nun üst düzey yöneticiler için uyguladığı ücret politikası; sürdürülebilir performansı teşvik etmeyi, hissedarların uzun vadeli çıkarlarını korumayı ve yetenekli yöneticileri şirkete çekip motive etmeyi hedefler. Ücret ve yan haklar paketi şu bileşenlerden oluşur:

• Sabit Ücret (Maaş): Yöneticinin pozisyonuna, görev ve sorumluluklarına, deneyimine, kıdemine ve piyasa koşullarına göre belirlenir.
• Değişken Ücret (Teşvik Planları): Önceden belirlenmiş hedeflerin gerçekleşmesine bağlıdır.
  • Kısa Vadeli Teşvik Planı: Finansal, operasyonel ve güvenlik/sürdürülebilirlik alanlarındaki hedeflere ulaşıldığında yıllık olarak nakit ödenir.
  • Uzun Vadeli Teşvik Planı: Üç yıllık finansal, stratejik ve çevresel performansa göre hisse senedi olarak verilen ve değer yaratan ödül sistemidir.
• Yan Haklar ve Ödenekler: Yöneticilere emeklilik programları, tasarruf planları, tıbbi sağlık hizmetleri, konut ve ulaşım gibi çeşitli ödenekler (allowances) sağlanır.
• Hizmet Sonu Ödülleri: Çalışanların işten ayrılması veya emekli olması durumunda sağlanan kıdem ve emeklilik karşılıklarıdır.

Somut verilere bakıldığında; 2025 yılı içinde CEO ve CFO’nun da aralarında bulunduğu en yüksek ücretli 5 üst düzey yöneticiye ödenen toplam meblağ, maaşlar, kısa ve uzun vadeli teşvik primleri, hisse senetleri, yan haklar ve hizmet sonu ödülleri dâhil olmak üzere toplam 121.47 milyon SAR (Suudi Arabistan Riyali) olarak gerçekleşmiştir.

5) Bağlı Ortaklıklar ve İştirakler

Saudi Arabian Oil Company (Aramco), küresel hidrokarbon değer zincirinin her aşamasında faaliyet göstermek amacıyla dünya çapında çok sayıda bağlı ortaklık (subsidiary), iş ortaklığı (joint operation / joint venture) ve iştirake (associate) sahiptir. Şirketin portföyünü oluşturan en önemli yapılar şunlardır:

5.1. Tamamı Aramco’ya Ait Olan Bağlı Ortaklıklar (Wholly-Owned Subsidiaries)

Aramco’nun doğrudan %100 hissesine sahip olduğu ve küresel operasyonlarını yönettiği ana şirketlerden bazıları şunlardır:

• Motiva Enterprises LLC: Amerika Birleşik Devletleri’nde rafinaj ve pazarlama alanında faaliyet gösterir.
• Aramco Trading Company (ve alt iştirakleri): Şirketin ham petrol, rafine ürünler ve kimyasallarının uluslararası ithalat, ihracat ve ticaret operasyonlarını yönetir.
• Valvoline (Aramco Valvoline Global Holding Corp. vb.): Aramco’nun küresel madeni yağ pazarındaki ürün satışı, üretim ve dağıtım faaliyetlerini yürüten ABD ve diğer ülkelerdeki iştirakler grubudur.
• ARLANXEO Holding B.V.: Hollanda merkezli olup, yüksek performanslı kauçuk geliştirme, üretme ve pazarlama konusunda uzmanlaşmış küresel bir şirkettir.
• Esmax Distribución SpA: Şili pazarında yer alan perakende akaryakıt ve madeni yağ dağıtım şirketidir.
• Aramco Overseas Company B.V.: Hollanda üzerinden küresel satın alma ve diğer destek hizmetlerini yürütür.

5.2. Kısmen Sahip Olunan Bağlı Ortaklıklar (Non-Wholly-Owned Subsidiaries)

Aramco’nun kontrol gücüne sahip olduğu ancak halka açıklık veya başka ortaklar nedeniyle hissesinin bir kısmını elinde tuttuğu dev şirketler şunlardır:

• SABIC (Saudi Basic Industries Corporation) (%70): Dünyanın en büyük petrokimya üreticilerinden biridir ve Aramco’nun kimyasallar segmentindeki en kritik parçasıdır. (SABIC’in de dünya çapında kendi altında onlarca bağlı ortaklığı bulunmaktadır.)
• S-Oil Corporation (%61.6): Güney Kore’de faaliyet gösteren çok büyük bir rafinaj ve petrokimya şirketidir.
• Luberef (Saudi Aramco Base Oil Company) (%70): Petrol bazlı madeni yağ üretimi ve satışı yapar.
• Aramco Oil Pipelines Company ve Aramco Gas Pipelines Company (%51): Şirketin devasa petrol ve gaz boru hattı taşımacılığı altyapısını yöneten iştiraklerdir.
• Jafurah Midstream Gas Company (%51): Yeni geliştirilen Jafurah unconventional gaz sahasının gaz tesisi operasyonlarını yönetmektedir.

5.3. Önemli İş Ortaklıkları (Joint Operations & Joint Ventures)

Aramco’nun uluslararası enerji ve kimya devleriyle ortaklaşa kurduğu büyük ölçekli operasyonlar şöyledir:

• SATORP (Saudi Aramco Total Refining and Petrochemical Company) (%62.5): TotalEnergies ile Suudi Arabistan’da kurulan rafinaj ve petrokimya tesisidir.
• YASREF (Yanbu Aramco Sinopec Refining Company) (%62.5): Çinli Sinopec ile kurulan Suudi Arabistan merkezli dev rafineridir.
• Sadara Chemical Company (%65): Dow Chemical ile ortak kurulan, Suudi Arabistan’daki devasa petrokimya kompleksidir.
• SAMREF (Saudi Aramco Mobil Refinery Company Ltd) (%50): Mobil (ExxonMobil) ile Suudi Arabistan’daki ortak rafineridir.
• PRefChem (Pengerang Refining / Petrochemical) (%50): Malezya’da kurulu rafinaj ve petrokimya ortaklığıdır.
• Gas & Oil Pakistan Ltd. (GO) (%40): Pakistan pazarında faaliyet gösteren perakende akaryakıt satış ağıdır.
• Blue Hydrogen Industrial Gases Company (%50): Hidrojen üretimine odaklanan ortaklıktır.

5.4. Önemli İştirakler (Associates)

Aramco’nun stratejik hisselere sahip olduğu, kendi faaliyet alanını (Upstream, Downstream, Lojistik, Yeni Enerjiler) tamamlayan diğer yatırımları:

• Petro Rabigh (%57.6): Sumitomo ile birlikte işletilen, Suudi Arabistan’daki entegre rafinaj ve petrokimya tesisidir.
• Hyundai Oilbank Co., Ltd. (%17): Güney Kore’de faaliyet gösteren rafinaj, pazarlama ve petrokimya şirketidir.
• Bahri (The National Shipping Company of Saudi Arabia) (%20): Aramco’nun küresel lojistik ve deniz taşımacılığı ihtiyaçlarını karşılayan şirkettir.
• MidOcean Holdings II, L.P. (%24.4): Aramco’nun küresel Sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) sektörüne girmesini sağlayan stratejik yatırım şirketidir.
• Unioil Petroleum Philippines Inc. ve Unioil Energy Pte. Ltd. (%25): Filipinler pazarında perakende akaryakıt satışı ve toptan yakıt ticareti yapan şirketlerdir.
• Fujian Sinopec Aramco Refining and Petrochemical Co., Ltd. (%25): Çin’de rafinaj ve petrokimya alanında faaliyet gösteren stratejik ortaklıktır.

6) İlişkili Taraf İşlemleri

Aramco’nun ilişkili taraf işlemleri yoğunluğu son derece yüksektir ve şirketin ticari faaliyetlerinin merkezinde yer almaktadır. Şirket, olağan iş akışı kapsamında başta Suudi Arabistan Hükümeti, yarı kamu kurumları, devlet kontrolündeki diğer kuruluşlar, iş ortaklıkları (joint ventures) ve iştirakleri (associates) ile mal alım-satımı ve hizmet sağlama gibi devasa hacimli işlemler yürütmektedir.

İşlem Yoğunluğu ve Hacimler (2025 Verileri)

Şirketin ilişkili taraflarla olan işlem hacmi devasa boyutlardadır:

• Hükümet ve Yarı Kamu Kurumları: Hükümete ve bağlı kuruluşlara yapılan satış gelirleri 42.7 milyar SAR, iç piyasada düşük fiyata satılan ürünler için hükümetten alınan fiyat dengeleme (equalization) geliri ise 111.8 milyar SAR seviyesindedir. Ayrıca bu kurumlardan yapılan alımlar 12.5 milyar SAR olup, yıl sonu itibarıyla hükümetten olan alacak bakiyesi 29.3 milyar SAR’dır.
• İştirakler ve İş Ortaklıkları (Associates & JVs): Şirketin iştiraklerine 81.4 milyar SAR, iş ortaklıklarına ise 29.9 milyar SAR tutarında satış yapılmıştır. Aynı gruplardan sırasıyla 59.4 milyar SAR ve 27.3 milyar SAR tutarında alım gerçekleştirilmiştir.

Şirket Çıkarına Aykırı Olabilecek İşlemler ve Riskler

Bireysel düzeyde, şirket yöneticileri veya yönetim kurulu üyelerinin kişisel düzeyde şirketle rekabet eden bir faaliyeti veya şirket sözleşmelerinde kişisel çıkarları bulunmadığı beyan edilmiştir. Yönetici ve üst düzey personelle olan tüm işlemlerin (ücret anlaşmaları hariç) emsallere uygunluk (arm’s length) ilkesiyle yapıldığı belirtilmektedir.

Ancak, şirketin en büyük ilişkili tarafı olan Suudi Arabistan Hükümeti ile olan ilişkilerde şirket aleyhine sonuçlanabilecek ciddi makro riskler ve çıkar çatışması potansiyeli bulunmaktadır:

• Hükümet Projelerine Yönlendirilme Riski: Hükümet, makroekonomik veya sosyal hedefleri doğrultusunda Aramco’yu temel faaliyet alanı dışında kalan büyük altyapı projelerini üstlenmeye veya çeşitli inisiyatiflere destek olmaya yönlendirebilir. İmtiyaz sözleşmesi bu tür işlemlerin ticari temellere dayanmasını şart koşsa da, bu projeler ulusal öneme sahip olmalarına rağmen genellikle şirketin acil ticari hedefleriyle örtüşmemekte ve Aramco’nun finansal pozisyonunu ve operasyonel sonuçlarını olumsuz etkileme riski taşımaktadır.
• İç Piyasa Fiyatlandırması ve Telafi (Equalization) Mekanizması: Aramco, yurt içi talebi karşılamak için hidrokarbon ve petrol ürünlerini ihracat fiyatlarından daha düşük olan hükümet onaylı düzenlenmiş fiyatlardan satmak zorundadır. Hükümet, bu gelir kaybını şirkete ticari bir getiri sağlamak amacıyla bir “dengeleme mekanizması” (equalization compensation) ile ödemektedir. Ancak, bu mekanizmanın gelecekte şirket aleyhine (daha az avantajlı şartlarda) değiştirilmeyeceğinin veya iptal edilmeyeceğinin bir garantisi yoktur. Düzenlenmiş fiyatların dengeleme fiyatından yüksek olması durumunda, aradaki farkı şirketin hükümete ödemesi gerekebilir ve bu durum şirketin nakit akışına zarar verebilir.
• Vergi ve Mali Rejim Değişiklikleri: Hükümetin makroekonomik dengelerindeki bir bozulma veya nakit açığı, hükümetin hidrokarbon üreticilerinden daha fazla gelir talep etmesine yol açabilir. Bu durum, şirketin tabi olduğu vergi ve rüsum (royalty) rejiminin şirket aleyhine değiştirilmesi riskini doğurmaktadır. Zaten mevcut durumda bile şirket 2025 yılında hükümete 139.5 milyar SAR üretim rüsumu ve 197.2 milyar SAR gelir vergisi ödeyerek devasa bir kaynak aktarımı yapmıştır.

7) Rekabet Avantajı ve SWOT Analizi

Saudi Arabian Oil Company’nin (Aramco) sahip olduğu benzersiz rekabet avantajları ve karşı karşıya olduğu çeşitli riskler, şirketin stratejisini ve pazar konumunu şekillendirmektedir. Şirketin detaylı SWOT analizi aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

GÜÇLÜ YÖNLER (Strengths)

ZAYIF YÖNLER (Weaknesses)

• Dünyanın En Düşük Maliyetleri: Eşsiz jeolojik yapılar sayesinde varil başına 3.51 dolar gibi dünyanın en düşük çıkarma (lifting) maliyetine ve sektördeki en düşük sermaye yoğunluğuna (8.0 dolar/boe) sahiptir. • Düşük Karbon ve Metan Yoğunluğu: Sektördeki rakibi olan uluslararası petrol şirketlerinden (IOC) %55 daha düşük olan 10.0 kgCO2e/boe Upstream karbon yoğunluğuna ve çok düşük metan emisyonlarına (%0.04) sahiptir. • Atıl Kapasite ve Üretim Esnekliği: Pazar koşullarına hızlı yanıt verebilmek için günlük yaklaşık 2 milyon varillik hızlıca devreye alınabilen esnek bir üretim kapasitesine (spare capacity) sahiptir. • Finansal Güç ve Dayanıklılık: %3.8 gibi son derece düşük bir borçluluk (gearing) oranına, A+/Aa3 yüksek yatırım yapılabilir kredi notuna ve yılda 85.4 milyar dolar serbest nakit akışı üretebilme gücüne sahiptir. • Küresel Çapta Entegrasyon: Dünyanın en büyüklerinden biri olan devasa rafinaj ve kimya (SABIC dahil) portföyüne sahiptir. • Teknoloji ve Yapay Zeka (AI) Liderliği: Operasyonel verimliliği artırmak için uyguladığı teknolojiler ve yapay zeka sayesinde 2023-2025 yılları arasında şirkete 11.3 milyar dolar değer (Technology Realized Value) katmıştır.

• Asya Pazarına Yüksek Bağımlılık: Şirketin ham petrol, rafine ve kimyasal ürün ihracatının yaklaşık %82’si doğrudan Asya’daki müşterilere yapılmaktadır. Bu durum şirketi Asya’daki ekonomik veya siyasi krizlere karşı oldukça kırılgan yapmaktadır. • Operasyonların Coğrafi Yoğunlaşması: Tesislerinin ve rezervlerinin büyük bir kısmı Suudi Arabistan’da bulunmaktadır. Özellikle Abqaiq gibi kritik işleme tesisleri, şirketin petrol üretiminin çok büyük bir kısmını tek başına işlemektedir. • Fiyat Dalgalanmalarına Duyarlılık: Entegre yapısına rağmen, gelirlerinin ve nakit akışının büyük bir kısmı uluslararası ham petrol fiyatlarındaki dalgalanmalara doğrudan bağımlıdır. • Hükümetin Ticari Olmayan Talepleri: Çoğunluk hissedarı olan Suudi Arabistan Hükümeti, şirketi acil ticari hedefleriyle uyuşmayan ancak ulusal/sosyal öneme sahip devlet projelerine yönlendirebilmektedir.

FIRSATLAR (Opportunities)

TEHDİTLER (Threats)

• Yurtiçi Doğal Gaz Talebindeki Patlama: Krallığın sıvı yakıt tüketimini azaltma vizyonu doğrultusunda gaz talebi hızla artmaktadır. Aramco, Jafurah gibi projelerle satış gazı üretim kapasitesini 2030’a kadar yaklaşık %80 artırarak 12-15 milyar dolar ek nakit akışı sağlamayı hedeflemektedir. • Yeni Enerjiler ve Geçiş Mineralleri: Şirket, yenilenebilir enerji kapasitesini (güneş ve rüzgar) 12 GW’a çıkarmayı hedeflemekte ve lityum (yüksek konsantrasyonlu) gibi geçiş minerallerine yatırım yaparak portföyünü çeşitlendirmektedir. • “Sıvıdan Kimyasallara” Dönüşüm: Küresel talep artışını karşılamak amacıyla üretilen petrolün daha kârlı olan kimyasallara dönüştürülmesi stratejisi ile Downstream entegrasyonundan 8-10 milyar dolar ek nakit akışı hedeflenmektedir. • Küresel Perakende Ağının Büyümesi: Çin, Güneydoğu Asya, Güney Kore gibi yüksek büyüme potansiyeli olan pazarlarda rafineri ağını genişletmekte ve Valvoline/Esmax gibi markalarla perakende pazar payını artırmaktadır.

• Jeopolitik ve Bölgesel Riskler: Şirketin bulunduğu Orta Doğu (MENA) bölgesindeki siyasi istikrarsızlıklar, silahlı çatışmalar ve tesislere yönelik terör/drone saldırıları (2019’da Abqaiq, Shaybah ve Doğu-Batı boru hattına yapılan saldırılar gibi) şirketin operasyonları için kalıcı bir tehdittir. • İklim Değişikliği ve Enerji Dönüşümü: Küresel çapta hidrokarbon bazlı ürünlere olan talebin düşmesi, sıkılaşan emisyon regülasyonları ve plastik kullanımına getirilen kısıtlamalar uzun vadede şirketin satışlarını tehlikeye atabilir. • Regülasyon ve Çıkar Çatışması Riskleri: Hükümetin, iç piyasadaki düşük fiyatlı satışlar için şirkete ödediği “dengeleme (equalization) mekanizmasını” veya vergi sistemini şirket aleyhine değiştirmesi riski mevcuttur. Ayrıca Suudi Riyali’nin (SAR) Dolar’a olan sabitliğinin kaldırılması finansal maliyetleri sarsabilir. • Siber Güvenlik Tehlikesi: Kritik bilgi ve endüstriyel kontrol sistemleri, ulus-devlet destekli grupların ve gelişmiş yapay zeka (AI) destekli siber saldırıların sürekli hedefi konumundadır. • Dava ve Antitröst Riskleri: Özellikle ABD’de OPEC üyeliği üzerinden geçmişte açılan ve gelecekte açılabilecek antitröst davaları ile çevresel etkilerden (MTBE gibi) doğan hukuki davalar şirket üzerinde baskı yaratmaktadır.

Özetle; Aramco’nun en büyük rekabet avantajları dünyadaki diğer hiçbir şirkette bulunmayan üretim maliyeti düşüklüğü, karbon yoğunluğundaki liderliği, devasa üretim kapasitesi ve finansal gücüdür. Ancak, şirketin kaderinin Suudi Arabistan’ın makroekonomik, jeopolitik ve regülatif iklimine doğrudan bağlı olması; aynı zamanda küresel pazarın enerji dönüşümü eksenindeki iklim politikaları şirketin karşı karşıya kaldığı en hayati riskleri oluşturmaktadır. Şirket, bu riskleri hafifletmek için yüksek teknolojiye, yenilenebilir enerjilere ve petrokimyasal dönüşümlere büyük yatırımlar yaparak (Diversified growth businesses) fırsatları lehine kullanmaya çalışmaktadır.

8) Gelecek Beklentileri ve Yatırımlar

Saudi Aramco’nun geleceğe dönük beklentileri, katı bir sermaye disiplini eşliğinde yürütülen büyüme stratejilerine, agresif gaz genişlemesine ve yüksek hissedar getirisi yaratma hedefine odaklanmaktadır. Şirketin yönetim rehberliği (guidance) ve planlanan yatırımları ışığında geleceğe dönük ana beklentiler şu şekildedir:

8.1. CAPEX (Sermaye Harcamaları) Beklentileri ve Yatırım Disiplini

Aramco, 2025 yılında 52.2 milyar dolar olan yatırım harcamalarının (CAPEX), 2026 yılı için 50-55 milyar dolar aralığında olmasını öngörmektedir. Şirket yönetimi, mevcut fırsatlara yönelik sermaye harcamalarının 2026 yılında zirve (peak) yapmasını beklemektedir. Şirketin orta vadeli büyüme önceliklerini yansıtan yeni CAPEX dağılımı stratejik bir değişime işaret etmektedir:

• %65-70: Upstream (Arama ve Üretim) projelerine.
• %20-25: Downstream (Rafinaj ve Kimya) segmentine. Bu oran, sermaye disiplini çerçevesinde “sıvıdan-kimyasallara” (LTC) yatırımlarının zaman çizelgesinin esnetilmesi (re-pacing) nedeniyle önceki planlara göre daraltılmıştır.
• %5-10: Yeni Enerjiler ve diğer alanlara.

8.2. Upstream (Arama ve Üretim) ve Kapasite Artışları

Şirket, pazar koşullarına hızlı tepki verebilmek adına günlük 12 milyon varillik Maksimum Sürdürülebilir Kapasiteyi (MSC) koruma politikasını sürdürecektir. Bu kapsamda devam eden mega projelerle kapasite desteklenmektedir:

• Zuluf Projesi: Günlük 600 bin varil üretim kapasitesine sahip olacak olan bu tesisin 2026 yılında tamamlanması planlanmaktadır.
• Dammam Faz 2: Günlük ilave 50 bin varil kapasite yaratacak olan projenin 2027 yılında devreye girmesi hedeflenmektedir.
• Nakit Akışı Potansiyeli: Şirketin halihazırda elinde bulundurduğu yaklaşık 2 milyon varillik atıl (yedek) üretim kapasitesi hızlı ve düşük maliyetle devreye alınabilmektedir. Şirket yönetimi, devreye alınacak her 1 milyon varil/günlük yedek kapasitenin yıllık 10-11 milyar dolar civarında ek operasyonel nakit akışı (OCF) yaratacağını öngörmektedir.

8.3. Gaz İşletmelerinde Devasa Büyüme (Hedef Büyütme)

Şirketin gelecekteki en büyük nakit motorlarından biri gaz segmentidir. Aramco, artan yurt içi talebi karşılamak için daha önce %60’ın üzerinde olan hedefi revize ederek, 2030 yılına kadar satış gazı üretim kapasitesini (2021 seviyelerine göre) yaklaşık %80 artırmayı hedeflemektedir.

• Devam Eden Projeler: Jafurah unconventional gaz sahasının Faz 2 genişletmesi ve Fadhili Gaz Tesisinin kapasite artış projelerinin 2027 yılında, Ana Gaz Sistemi (Master Gas System) Faz 3 genişletmesinin ise 2028 yılında tamamlanarak nakil kapasitesine günlük 3.15 bscfd eklemesi planlanmaktadır.
• 2030’da doğal gaz ve bağlı sıvı üretiminin günlük yaklaşık 6 milyon varil petrol eşdeğerine ulaşması ve bu büyümenin şirkete 12-15 milyar dolar arasında ek operasyonel nakit akışı (OCF) sağlaması beklenmektedir.

8.4. Downstream ve Sıvıdan-Kimyasallara (LTC) Hedefleri

Aramco, uzun vadede üretilen petrolün günlük 4 milyon varilini kimyasal ürünlere dönüştürme (LTC) hedefine sadıktır ve 2025 itibarıyla bu hedefin %45’ine (1.8 mmbpd) ulaşılmıştır.

• Güney Kore’deki Shaheen ve Çin’deki HAPCO projelerinin 2026’da, Suudi Arabistan’daki Amiral projesinin ise 2027’de devreye girmesiyle ek 400 bin varil/gün LTC kapasitesi yaratılacaktır.
• Downstream’deki portföy entegrasyonu, verimlilik ve dönüşüm programları sayesinde 2030 yılına kadar yıllık 8-10 milyar dolar ek operasyonel nakit akışı elde edilmesi öngörülmektedir.

8.5. Yeni Enerjiler, Geçiş Mineralleri ve Yapay Zeka (AI)

• Yenilenebilir Enerji: Mevcut 12 GW’lık güneş ve rüzgar enerjisi hedefine doğru emin adımlarla ilerleyen şirket, potansiyel olarak bu hedefi 15-18 GW öz sermaye kapasitesine çıkarmayı planlamaktadır.
• Lityum ve Geçiş Mineralleri: Şirket lityum üretim pilot projelerinden >%90 geri kazanım elde etmiştir ve bu projelerde %15-20 seviyelerinde yüksek iç verim oranları (IRR) hedeflemektedir.
• Yapay Zeka (AI) ve Teknoloji: PIF iştiraki HUMAIN ile yapılacak potansiyel yeni dev yatırımın da desteğiyle, 2026 yılından itibaren yeni teknolojilerin ve AI entegrasyonlarının şirkete her yıl 3 ila 5 milyar dolar Teknoloji Gerçekleşen Değeri (TRV) katması (büyük oranda sermaye ve işletme maliyetlerinden kaçınma yoluyla) hedeflenmektedir.

8.6. Yönetsel Rehberlik (Management Guidance) ve Hissedar Getirileri

Yönetimin geleceğe dönük vizyonu, üretilen rekor serbest nakit akışını hissedarlarla agresif biçimde paylaşmaya dayanmaktadır. Büyüme stratejilerine duyulan güvenin net bir göstergesi olarak;

• Mart 2026’da başlamak üzere ve önümüzdeki 18 aya yayılacak şekilde 2 ila 3 milyar dolar tutarında bir hisse geri alım (share buyback) programı açıklanmıştır.
• Şirket, aşağı yönlü piyasa koşullarında dahi hissedarlara güven verecek “Sürdürülebilir ve Artan Baz Temettü” politikasına devam edeceğinin sinyalini vermiştir. Tüm bu kapasite yatırımları, 2030 yılına gelindiğinde yıllık operasyonel nakit akışında baz senaryolara kıyasla potansiyel olarak %22-25 (yaklaşık 30-36 milyar dolar) ek artış yaratarak gelecekteki temettü dağıtımlarını güvence altına alacaktır.

9) Finansal Performans

Suudi Aramco, 2025 mali yılında küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalara rağmen operasyonel gücünü koruyarak son derece sağlıklı bir finansal pozisyon sergilemiştir. Şirketin gelirleri ve net kârı, 2024 yılındaki rekor seviyelerin ardından bir miktar gerilemiş olsa da (sırasıyla -%4,76 ve -%12,10), serbest nakit akımı (FCF) üretimi 320,4 milyar SAR ile oldukça güçlü kalmaya devam etmektedir. %3,8 gibi çok düşük bir borçluluk oranı (gearing) ve %20,3’lük özkaynak karlılığı (ROE), şirketin sermaye disiplini ve verimlilik odaklı stratejisinin başarısını teyit etmektedir.

Kritik Bulgular:

• Likidite Gücü: Cari oran 2,00 seviyesinde olup, şirketin kısa vadeli yükümlülüklerini karşılama kabiliyeti mükemmeldir.
• Sermaye Harcamaları: Gelecekteki büyüme kapasitesini artırmak adına sermaye harcamaları (CapEx) 190,4 milyar SAR’a yükseltilmiştir.
• Borçluluk Yönetimi: Toplam borçlar artmasına rağmen, net nakit pozisyonu ve güçlü özkaynak yapısı sayesinde finansal kaldıraç riskleri minimal seviyededir.
• Stratejik Yatırımlar: Petrokimya segmentindeki (Downstream) genişleme ve Jafurah gibi gaz projelerine yapılan yatırımlar, gelir çeşitlendirmesi açısından kritik önemdedir.

9.1. Bilanço Analizi

9.1.1 Varlık Yapısı

Şirketin toplam varlıkları 2025 sonunda 2,55 trilyon SAR’a ulaşmıştır.

• Dönen vs. Duran Varlık Dağılımı:
  • Duran (Non-current) Varlıklar: 1,95 trilyon SAR (%76,6).
  • Dönen (Current) Varlıklar: 596,3 milyar SAR (%23,4).
• Büyük Varlık Kalemleri: En büyük kalem, şirketin üretim kapasitesini temsil eden 1,59 trilyon SAR değerindeki “Maddi Duran Varlıklar”dır (PPE). PPE’deki artış, devam eden devasa enerji projelerini yansıtmaktadır.
• Varlık Kalitesi: Ticari alacaklar 165,4 milyar SAR seviyesinde olup, ayrılan şüpheli alacak karşılığı (246 milyon SAR) toplam alacakların %0,15’inden azdır; bu da müşteri portföyünün yüksek kalitesini ve tahsilat gücünü göstermektedir.

9.1.2 Yükümlülük ve Özkaynak Yapısı

• Borç Dengesi: Kısa vadeli borçlanmalar 55,2 milyar SAR iken, uzun vadeli borçlar 308,5 milyar SAR seviyesindedir. Borç yapısının ağırlıklı olarak uzun vadeli olması (vade profili yayılımı), şirketi kısa vadeli faiz şoklarından ve yenileme riskinden korumaktadır.
• Finansman Yapısı: Şirket %67,5 oranında özkaynak, %32,5 oranında yabancı kaynakla (toplam yükümlülükler) finanse edilmektedir. Bu yapı, enerji sektörü ortalamalarına göre oldukça düşük bir finansal risk profiline işaret eder.

9.1.3 Likidite Oranları

Oran	Formül	Hesaplanan Değer	Eşik Değer	Yorum
Cari Oran	Dönen Varlıklar / Kısa Vadeli Borçlar	2,00	1,50	Mükemmel
Asit-Test Oranı	(Dönen V. – Stoklar) / KVB	1,76	1,00	Çok Güçlü
Nakit Oranı	Nakit / KVB	0,81	0,20	Çok Yüksek

9.1.4 Kaldıraç Oranları

• Borç/Özkaynak Oranı: 0,21 (363.617 / 1.721.744).
• Toplam Borç/Varlık Oranı: 0,14.
• Gearing (Borçluluk): Şirketin kendi tanımına göre gearing oranı %3,8’dir; bu, devasa sermaye yatırımlarına rağmen net borç yükünün ne kadar yönetilebilir olduğunu kanıtlar.

9.2. Gelir Tablosu Analizi

9.2.1 Gelir Kalitesi ve Büyüme

• Gelir Büyümesi: 2025 yılı geliri 1,56 trilyon SAR olarak gerçekleşmiş, bir önceki yıla göre (1,64 trilyon SAR) %4,76 azalmıştır. Bu düşüş temel olarak küresel petrol fiyatlarındaki normalleşme ve üretim kotalarından kaynaklanmaktadır.
• Sürdürülebilirlik: Gelir yapısı büyük ölçüde ham petrol satışlarına bağlıdır (%45,3 Upstream segment geliri); ancak petrokimya ve rafineri (Downstream) gelirlerinin toplam içindeki payı artmaktadır.

9.2.2 Karlılık Marjları

Metrik	2025 Değeri	2024 Değeri	Değişim	Yorum
Faaliyet Kar Marjı	%45,33	%47,31	-198 bps	Fiyat baskısı
Net Kar Marjı	%22,46	%24,33	-187 bps	Marjlarda daralma
FAVÖK Marjı	%51,30*	%52,91*	-161 bps	Tahmini hesaplama

*FAVÖK (EBITDA), faaliyet karına amortisman (93,1 milyar SAR) ve değer düşüklükleri (32,4 milyar SAR) eklenerek hesaplanmıştır.

9.2.3 Gider Analizi

• Üretim Maliyetleri: “Üretim ve İmalat” giderleri 132,1 milyar SAR ile %19,8 artış göstermiştir; bu durum enflasyonist baskıları ve genişleyen operasyonel ayak izini yansıtmaktadır.
• Olağandışı Giderler: 32,4 milyar SAR tutarındaki değer düşüklüğü ve satış amaçlı elde tutulan varlıkların yeniden ölçüm zararları, özellikle Downstream tesislerindeki piyasa koşullarındaki değişimlerden kaynaklanmaktadır.

9.2.4 Karlılık Oranları

• ROE (Özkaynak Karlılığı – DuPont):
  • Net Kar Marjı (%22,46) x Varlık Devir Hızı (0,61) x Özkaynak Çarpanı (1,48) = %20,3.
• ROA (Varlık Karlılığı): %13,72.
• ROIC (Yatırılan Sermaye Getirisi): Yaklaşık %18,5 (Vergi sonrası faaliyet karı üzerinden).

9.3. Nakit Akım Tablosu Analizi

9.3.1 Nakit Akım Kalitesi

Faaliyetlerden sağlanan net nakit akımı (510,8 milyar SAR), net kârın (350,2 milyar SAR) çok üzerindedir. Bu, kârın nakit dönüşüm kalitesinin mükemmel olduğunu ve amortisman gibi nakit çıkışı gerektirmeyen giderlerin büyüklüğünü göstermektedir.

9.3.2 Üç Nakit Akım Bölümünün Yorumu

Bölüm	Tutar (Milyar SAR)	Pozitif mi?	Yorum
Faaliyet (Operating)	510,8	Evet	Ana iş kolu nakit makinesi gibidir.
Yatırım (Investing)	(203,9)	Hayır	Gelecek büyüme için yüksek CapEx.
Finansman (Financing)	(280,4)	Hayır	Temettü ödemeleri ve borç servisi.

9.3.3 Serbest Nakit Akımı (FCF)

• FCF = 510,8 – 190,4 = 320,4 Milyar SAR.
• FCF Marjı: %20,5. Bu oran, şirketin her 100 SAR’lık gelirinin 20,5 SAR’ını tüm yatırımlardan sonra serbest nakit olarak bırakabildiğini gösterir.
• Temettü Ödenebilirliği: Şirket 2025 yılında 320,4 milyar SAR temettü ödemiştir. FCF’nin tamamının temettü olarak dağıtılması, hissedar getirisi odaklı ancak oldukça “sınırda” bir politikaya işaret etmektedir.

9.4. Bütünleşik Değerlendirme

9.4.1 Finansal Sağlık Skoru

• Likidite: 10/10 (Nakit rezervleri ve cari oran rakipsizdir)
• Karlılık: 9/10 (Enerji döngüsüne rağmen çift haneli marjlar)
• Büyüme: 7/10 (Gelirlerdeki daralma piyasa kaynaklıdır)
• Borç Yönetimi: 10/10 (Gearing oranı sektörün en düşüklerindendir)
• Nakit Akımı Kalitesi: 10/10 (Nakit üretimi net kârın çok önündedir)
• Genel Puan: 9,2 / 10

9.4.2 Kırmızı Bayraklar 🚩

• Downstream Değer Düşüklükleri: 32,4 milyar SAR tutarındaki değer düşüklüğü zararları, petrokimya birleşmelerindeki (SABIC vb.) bazı tesislerin beklenenden düşük performans gösterdiğine dair bir uyarıdır.
• Temettü Baskısı: FCF’nin neredeyse tamamının temettü olarak dağıtılması, petrol fiyatlarında sert bir düşüş olması durumunda yatırım harcamalarını veya temettü sürdürülebilirliğini zorlayabilir.

9.4.3 Yeşil İşaretler ✅

• Düşük Kaldıraç: Borçlanma kapasitesi çok geniştir.
• Operasyonel Nakit Üretimi: Yılda 500 milyar SAR’ın üzerinde nakit üretme kapasitesi devasadır.
• Varlık Tabanı: 1,5 trilyon SAR üzerindeki net maddi varlık tabanı, şirketi dünyanın en güçlü bilançolarından biri yapmaktadır.

9.5. Sonuç

Finansal Görünüm:

• Kısa Vadeli (0-12 ay): Şirket, mevcut nakit tamponu ile her türlü piyasa şokuna karşı dirençlidir. Temettü ödemelerinin baz seviyede devam etmesi beklenir.
• Orta Vadeli (1-3 yıl): Gaz projelerinin (Jafurah) devreye girmesi ve petrokimya entegrasyonunun tamamlanmasıyla gelir yapısının daha az “petrol fiyatı odaklı” hale gelmesi öngörülmektedir.

Yönetim Notları:

1. Downstream Optimizasyonu: Değer düşüklüğü yazılan tesislerin operasyonel verimliliği gözden geçirilmeli ve gerekirse varlık elden çıkarma süreçleri (divestment) hızlandırılmalıdır.
2. Sermaye Tahsisi: Temettü dağıtım oranı ile devasa CapEx gereksinimleri arasındaki denge, borçlanma maliyetleri düşükken tahvil ihraçları ile desteklenmeye devam edilmelidir.
3. İşletme Sermayesi: Stok yönetimindeki iyileşme (stoklarda %15,7 azalma) nakit döngüsüne olumlu yansımıştır, bu disiplin sürdürülmelidir.

Takip Edilmesi Gereken Metrikler:

Brent petrol fiyatı, Downstream tesis kullanım oranları, Net Borç / FAVÖK oranı ve ROIC.

10) Denetçi Görüşü ve Kritik Denetim Konuları

Bağımsız denetim şirketi PricewaterhouseCoopers (PwC) tarafından hazırlanan rapora göre, şirketin finansal tablolarına ilişkin denetçi görüşü ve kritik denetim konuları şu şekildedir:

Denetçi Görüşü (Auditor’s Opinion)

PwC, Aramco’nun finansal tabloları için olumlu (unqualified) görüş bildirmiştir. Raporda, şirketin 31 Aralık 2025 tarihinde sona eren yıla ait konsolide finansal durumunun, finansal performansının ve nakit akışlarının, Suudi Arabistan Krallığı’nda onaylanan Uluslararası Finansal Raporlama Standartları’na (UFRS/IFRS) ve Suudi Arabistan Yeminli ve Profesyonel Muhasebeciler Kurumu (SOCPA) tarafından yayımlanan diğer standartlara uygun olarak tüm önemli yönleriyle gerçeğe uygun (fairly) bir biçimde sunulduğu belirtilmiştir.

Kritik Denetim Konuları (Key Audit Matters)

Denetçiler, karmaşıklığı, finansal boyutu ve yönetimin yüksek derecede subjektif yargı ve tahminlerini içermesi nedeniyle 2025 yılı denetiminde üç ana başlığı “Kritik Denetim Konusu” olarak belirlemiştir:

10.1. Downstream Şerefiyesinin (Goodwill) ve SABIC Markasının Geri Kazanılabilirliği:

Aramco yönetimi, SABIC’in satın alınmasından kaynaklanan ve esas olarak Downstream (Rafinaj ve Dağıtım) segmentine tahsis edilen 99.1 milyar SAR değerindeki şerefiye ile sınırsız faydalı ömre sahip olduğu belirlenen 18.1 milyar SAR değerindeki SABIC markası için yıllık değer düşüklüğü testleri gerçekleştirmiştir. İndirgenmiş nakit akışı modelleri (değer kullanım/value-in-use) kullanılarak yapılan bu detaylı testler sonucunda, varlıkların taşıdığı değerler doğrulanmış ve herhangi bir değer düşüklüğü zararı (impairment) kaydedilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır. Geleceğe dönük nakit akışı projeksiyonlarındaki belirsizlikler ve kullanılan iskonto oranları nedeniyle bu konu kritik bir denetim maddesi olmuştur.

10.2. Maddi Duran Varlıkların ve Satış Amaçlı Elde Tutulan Varlıkların Değerlemesi:

Şirket, 2025 yılı içinde başta belirli Downstream maddi duran varlıkları ve SABIC’in Avrupa Petrokimya ile Mühendislik Termoplastikleri işletmelerinin planlanan satışı olmak üzere toplam 32.4 milyar SAR tutarında değer düşüklüğü ve yeniden ölçüm zararı kaydetmiştir. Bu devasa tutarın 19.0 milyar SAR’lık kısmı Downstream tesislerindeki değer düşüklüklerinden, 13.4 milyar SAR’lık kısmı ise satışı planlanan işletmelerin (elden çıkarılacak varlık gruplarının) yeniden ölçümünden kaynaklanmıştır. Değerleme modellerindeki nakit akışları, emtia fiyatları, kâr marjı varsayımları ve iskonto oranlarının taşıdığı belirsizlikler ile zararın büyüklüğü denetçiler tarafından kritik olarak değerlendirilmiştir.

10.3. Jafurah Midstream Gas Company’deki (JMGC) Azınlık Paylarının (Kontrol Gücü Olmayan Paylar) Satışı:

Ekim 2025’te Aramco, bağlı ortaklığı olan JMGC’nin %49’luk hissesini 41.8 milyar SAR peşin gelir karşılığında Green Palm Bidco S.à r.l. şirketine satmıştır. İşlem kapsamında Aramco, Jafurah Gaz Tesisi ve Riyas NGL Fraksiyonlandırma Tesisi’nin haklarını 20 yıllığına JMGC’ye kiralamış, eş zamanlı olarak da JMGC, belirlenen bir tarife karşılığında gazın işleme haklarını münhasıran Aramco’ya vermiştir. Tesislerin kontrolünün Aramco’da kalmaya devam etmesi ve temettü dağıtımını askıya alma hakkını elinde bulundurması nedeniyle, elde edilen devasa gelirin bir satış kârı olarak değil, finansal tablolarda “kontrol gücü olmayan pay (non-controlling interest)” olarak muhasebeleştirilmesi işlemi karmaşık yapısından dolayı kritik denetim konusu yapılmıştır.

11) Hukuki ve Regülasyonel Riskler

Aramco, küresel çapta yürüttüğü devasa operasyonların doğası gereği zaman zaman çeşitli davalar, hukuki talepler ve düzenleyici soruşturmalarla karşı karşıya kalmaktadır. Ancak şirket yönetimi, mevcut durumda şirket aleyhine sonuçlanması halinde Aramco’nun işleri, finansal pozisyonu veya operasyonel sonuçları üzerinde tek başına veya toplu olarak maddi derecede olumsuz etki (material adverse effect) yaratması beklenen bir hukuki sürecin veya taraf olunan bir davanın bulunmadığını ve bugüne kadarki hiçbir davanın şirket üzerinde böyle bir maddi hasar bırakmadığını belirtmektedir. Ayrıca 2025 yılı içinde şirkete herhangi bir otorite, düzenleyici kurum veya yargı mercii tarafından kesilmiş bir ceza veya ihtiyati tedbir de bulunmamaktadır.

Bununla birlikte, şirketin geçmişte karşılaştığı, halen taraf olduğu ve gelecekte maruz kalabileceği önemli hukuki riskler ve potansiyel cezalar şu ana başlıklarda toplanmaktadır:

11.1. OPEC Bağlantılı Antitröst Davaları

Özellikle ABD’de, Suudi Arabistan’ın OPEC üyeliği ve katılımı gerekçe gösterilerek Aramco aleyhine önemli antitröst (rekabetin ihlali) davaları açılmıştır. Bu davalarda davacılar şirket aleyhine oldukça ağır potansiyel yaptırımlar talep etmiştir; bunlar arasında üç katı tazminat (treble damages) ödenmesi, şirketin ABD’deki varlıklarının elden çıkarılmaya zorlanması (divestiture) ve elde edilen kârların iade edilmesi (disgorgement) yer almaktadır. Bugüne kadar ABD’deki bu davalar, ABD yasaları kapsamındaki “egemenlik savunmaları” (sovereign defenses) doktrini temelinde reddedilmiştir. Ancak, gelecekte ABD yasalarında yapılabilecek olası değişikliklerin bu egemenlik savunmalarını ortadan kaldırması veya zayıflatması ihtimali, şirketi gelecekte büyük bir riskle ve ağır cezalarla karşı karşıya bırakabilir.

11.2. İklim Değişikliği ve “Yeşil Aklama” (Greenwashing) Davaları

Tüm dünyada enerji şirketlerine karşı iklim değişikliğine yaptıkları katkılar, çevreyi koruyamamaları ve geçmiş/gelecek zararların finansal tazmini için açılan davalar hızla artmaktadır. Şirketin ABD’deki bağlı ortaklığı Motiva, bu tür iklim davalarında hâlihazırda taraf konumundadır ve Aramco’nun da gelecekte benzer tazminat davalarına dâhil edilme riski vardır. Ayrıca şirketlerin Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ESG) hedefleri ile “net-sıfır” karbon beyanlarının sahte veya yanıltıcı olduğuna dair iddialarla açılan “yeşil aklama” (greenwashing) davaları sektörü tehdit etmektedir. Aramco’nun bu tür davalara maruz kalması durumunda, sivil veya cezai yaptırımların yanı sıra büyük maddi tazminatlarla karşılaşma riski bulunmaktadır.

11.3. MTBE Çevre Davaları (ABD)

Şirketin bağlı ortaklığı Motiva ve diğer bazı rafineri şirketleri, ABD’de geçmişte benzin katkı maddesi olarak kullanılan MTBE’nin (Metil Tersiyer Bütil Eter) çevreye sızarak verdiği zararlarla ilgili devam eden davaların tarafıdır. Davacılar, genellikle çok sayıda petrol şirketini hedef alarak çevresel etkiler için büyük miktarlarda tazminat talep etmektedir. Gelecekte, kişisel yaralanma iddialarını da (personal-injury) içerebilecek yeni MTBE davaları açılabileceği için Motiva’nın ciddi maddi yükümlülüklere girmesi muhtemeldir.

11.4. Operasyonel Anlaşmazlıklar ve Dış Ticaret Yaptırımları

Şirket olağan iş akışı içinde; inşaat projelerinden doğan sözleşme anlaşmazlıkları, arazi mülkiyeti iddiaları ve yerel çevre iddiaları sebebiyle dava edilebilmektedir. Buna ek olarak Aramco’nun küresel ihracat operasyonları, yabancı ülkelerin anti-damping ve telafi edici vergileri, gümrük tarifeleri, kotalar veya ambargolar gibi uluslararası ticaret yaptırımlarına/cezalarına maruz kalma riski taşımaktadır. Dünya Ticaret Örgütü anlaşmaları gibi uluslararası ticari yükümlülüklere tam uyum sağlanamaması durumunda ihracat kısıtlamaları ve ağır gümrük vergisi cezaları şirketin faaliyetlerini doğrudan etkileyebilecektir.

12) Katalizörler ve Önemli Riskler

Büyümeyi Tetikleyebilecek Unsurlar (Katalizörler)

Aramco’nun gelecekteki büyümesini ve nakit akışını destekleyecek ana stratejik motorlar şunlardır:

• Agresif Doğal Gaz Genişlemesi: Şirket, 2030 yılına kadar satış gazı üretim kapasitesini 2021 seviyelerine göre yaklaşık %80 oranında artırmayı hedeflemektedir. Bu büyümenin 2030 yılına gelindiğinde yıllık 12 ila 15 milyar dolar arasında ek operasyonel nakit akışı (OCF) yaratması beklenmektedir.
• Atıl Üretim Kapasitesinden Gelen Esneklik: Şirket, günlük yaklaşık 2 milyon varil hızlıca devreye alınabilecek atıl (yedek) ham petrol üretim kapasitesine sahiptir. 2025 yılı ortalama fiyatları baz alındığında, kullanılan her 1 milyon varil/günlük ek kapasitenin yıllık 10-11 milyar dolar ek nakit akışı sağlayabileceği öngörülmektedir. Marjan, Berri, Zuluf ve Dammam gibi mega projelerle bu kapasite desteklenmektedir.
• Downstream (Rafinaj ve Kimya) Entegrasyonu: Şirketin küresel sıvıdan kimyasallara (LTC) dönüşüm projeleri (Shaheen, Amiral, HAPCO vb.) ve perakende satış ağı genişlemeleri (Unioil ve Esmax yatırımları) operasyonel verimliliği artırmaktadır. Downstream entegrasyonu ve dönüşüm programlarının 2030’da 8 ila 10 milyar dolar ek nakit akışı yaratması planlanmaktadır.
• Yeni Enerjiler ve Geçiş Mineralleri (Lityum): Doğrudan çıkarma teknolojisi ile pilot lityum projelerinde %90’ın üzerinde yüksek bir geri kazanım oranı elde edilmiştir ve bu alanda %15-20 aralığında cazip bir İç Verim Oranı (IRR) hedeflenmektedir. Ayrıca 12 GW’lık yenilenebilir enerji hedefinin 15-18 GW’a kadar çıkarılma potansiyeli vardır.
• Yapay Zeka ve Teknoloji Entegrasyonu: 2023-2025 yılları arasında yapay zeka çözümleri ve teknolojik yenilikler sayesinde şirket, 11.3 milyar dolar Teknoloji Gerçekleşen Değeri (TRV) yaratmış olup bu ivmenin sermaye ve operasyonel giderleri düşürmeye devam etmesi beklenmektedir.
• Sektörel Arz Açığı Fırsatı: Küresel petrol talebinin 2026’da 107.3 milyon varil/gün ile rekor kırması beklenirken, uluslararası petrol şirketlerinin (IOC) yeni yatırımlarının yetersiz kalması ve rezerv ömürlerinin kısalması, Aramco’nun düşük maliyetli kaynaklarını daha da değerli kılmaktadır.

Aşağı Yönlü Senaryolar ve Makro Riskler

Aramco’nun operasyonlarını ve kârlılığını sarsabilecek temel tehditler şunlardır:

• Asya Pazarına Bağımlılık ve Sektör Daralması: Aramco’nun ham petrol, rafine ve kimyasal ürün ihracatının %82’si Asya pazarına yapılmaktadır. Asya’da yaşanabilecek ekonomik durgunluk, resesyon veya enerji dönüşümü hızlanması, talepte sert bir daralmaya ve fiyat düşüşlerine neden olabilir. İklim değişikliği politikalarının fosil yakıt talebini azaltması, bazı projeleri ticari olarak verimsiz hale getirme riskini taşır.
• Kur Şoku Riski (Dolar Sabitliğinin Bozulması): Şirketin maliyetlerinin büyük bir kısmı Suudi Arabistan Riyali (SAR) cinsindenken, gelirleri ABD Doları cinsindendir. Riyal, 1986’dan beri Dolara sabitlenmiştir. Eğer Krallık bu sabitlemeyi kaldırır ve SAR, Dolar karşısında değer kazanırsa, şirketin dolar cinsinden ifade edilen operasyonel maliyetleri aniden fırlayacak ve finansal pozisyonu ciddi şekilde bozulacaktır.
• Sermaye Yoğunluğu, Borç ve Faiz Yükü: Şirketin 2025 sonu itibarıyla net borçluluk (gearing) oranı %3.8 gibi son derece düşük bir seviyededir. Ancak, 2026 yılı için 50-55 milyar dolar aralığında devasa bir yatırım (CAPEX) planlanmaktadır. Petrol fiyatlarında ani bir şok yaşanması halinde, nakit akışlarının bu yüksek yatırımları karşılamaması borçlanma ihtiyacını doğurabilir. Piyasadaki faiz oranlarında yaşanacak olası bir yüzde 1’lik artış, şirketin kârında dalgalanmalara neden olabilmektedir.
• Jeopolitik Şoklar ve Ticaret Yollarının Kapanması: Orta Doğu’daki süregelen siyasi istikrarsızlıklar (örneğin İran ile yaşanan gerilimler), Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz/Süveyş Kanalı gibi kritik enerji nakil hatlarında meydana gelebilecek kapanmalar (tanker alıkonmaları, drone saldırıları) ve şirketin tesislerini doğrudan hedef alan siber veya fiziksel terör saldırıları şirket için en yıkıcı senaryolar arasındadır.
• Hükümet Müdahaleleri ve İç Piyasa Regülasyonları: Suudi Hükümeti, Aramco’yu temel ticari hedefleriyle uyuşmayan ancak ulusal çıkarlara hizmet eden, düşük kârlı altyapı projelerine yönlendirebilir. Ayrıca şirketin, iç piyasaya ihraç fiyatından daha ucuza sattığı hidrokarbonlar için hükümetten aldığı “dengeleme (equalization) mekanizması” tazminatlarının gelecekte şirket aleyhine değiştirilme riski bulunmaktadır. Hükümetin gelir açığı yaşaması durumunda Aramco üzerindeki vergi ve rüsum (royalty) yükünü artırması da aşağı yönlü ciddi bir senaryodur.

13) Yatırım Kararı: Artılar ve Eksiler

Aramco’ya Neden Yatırım Yapılmalı? (Güçlü Yönler ve Fırsatlar)

Şirketin yatırımcılar için sunduğu en büyük cazibe unsurları, emsalsiz finansal gücü, düşük maliyetli yapısı ve hissedarlarına sunduğu yüksek getirilerdir:

• Sektör Lideri Kârlılık ve Serbest Nakit Akışı: Aramco, diğer büyük uluslararası petrol şirketlerinin (IOC) ortalamasının iki katı olan yaklaşık %19.8 ile %21.1 aralığındaki Yatırılan Sermayenin Getirisi (ROACE) oranı ile sektördeki en yüksek getiriyi sağlamaktadır. Şirket, 2025 yılı boyunca petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen 136 milyar dolar seviyesinde devasa bir operasyonel nakit akışı ve 85.4 milyar dolar serbest nakit akışı üretme kapasitesini kanıtlamıştır. Net borç (gearing) oranı ise sadece %3.8 ile sektörün en düşük seviyelerindedir.
• Güçlü ve Büyüyen Temettü Politikası: Şirket, “sürdürülebilir ve artan baz temettü” politikası kapsamında 2025’in 4. çeyreği için baz temettüyü %3.5 artırarak yaklaşık 22 milyar dolara (yıllık 88 milyar dolar seviyesine) çıkarmıştır; bu da son 4 yılda %17’lik bir büyüme demektir. Ayrıca şirketin finansal başarısına doğrudan bağlı olarak ödenen “performansa dayalı temettüler” ile yatırımcılara ek kazanç sunulmaktadır.
• Hisse Geri Alım (Buyback) Programı: Şirket yönetimi, büyüme stratejisine ve uzun vadeli değerine olan güveninin bir göstergesi olarak önümüzdeki 18 ay içinde 2 ila 3 milyar dolar tutarında bir hisse geri alım programı açıkladı.
• Dünyanın En Düşük Maliyeti ve Esnek Kapasite: Varil başına sadece 3.51 dolar gibi eşsiz bir çıkarma maliyetine ve 8.0 dolar/boe sermaye yoğunluğuna sahiptir. Aynı zamanda günlük yaklaşık 2 milyon varillik hızlıca devreye alınabilen atıl (yedek) kapasitesi bulunmaktadır. 2025 ortalama fiyatları baz alındığında, kullanılan her 1 milyon varil/günlük ek kapasitenin şirkete yıllık 10-11 milyar dolar ilave operasyonel nakit akışı sağlaması öngörülmektedir.
• Gaz, Downstream ve Teknolojik Büyüme Motorları: Artan iç talebe yanıt olarak, 2030 yılına kadar gaz üretim kapasitesinin %80 artırılması ve buradan 12-15 milyar dolar ek nakit akışı sağlanması hedeflenmektedir. Aynı zamanda, yapay zeka (AI) ve teknoloji yatırımlarıyla 2023-2025 arasında 11.3 milyar dolarlık “Teknoloji Gerçekleşen Değeri (TRV)” yaratmıştır.

Aramco’ya Neden Yatırım Yapılmamalı? (Riskler ve Zayıf Yönler)

Gelecekteki nakit akışını, operasyonları ve hisse senedi değerini aşağı çekebilecek başlıca makroekonomik, yapısal ve jeopolitik riskler şunlardır:

• Fiyat Dalgalanmaları ve Talebe Bağımlılık: Şirketin gelirleri uluslararası ham petrol, gaz ve rafine ürün fiyatlarına doğrudan bağımlıdır. Örneğin, 2025 yılında Brent petrol fiyatlarındaki %14’lük düşüş, şirketin ortalama realize edilmiş petrol fiyatını varil başına 69.2 dolara indirerek gelirlerini baskılamıştır. İhracatın çok büyük bir kısmı (%82) Asya’ya yapıldığı için, Asya pazarındaki olası bir ekonomik durgunluk satışları doğrudan vuracaktır.
• Devlet Kontrolü ve Çıkar Çatışması Potansiyeli: Suudi Arabistan Hükümeti %81.48 doğrudan payı ile şirketin ezici çoğunluğunu elinde tutmaktadır. Hükümet, şirketi doğrudan acil ticari hedefleriyle her zaman örtüşmeyen ve makroekonomik veya sosyal amaçlar taşıyan kârsız projelere yönlendirebilir. Ayrıca şirketin Maksimum Sürdürülebilir Kapasitesini (MSC) de devlet belirlediği için, bu kısıtlamalar kâr maksimizasyonunu engelleyebilir. İç piyasadaki regüle (düşük) fiyatlı satışlardan dolayı devletten alınan dengeleme (equalization) tazminatlarının şirket aleyhine değiştirilme riski her zaman mevcuttur.
• Jeopolitik ve Güvenlik Riskleri: Faaliyetlerin merkezinin Orta Doğu (MENA) bölgesi olması; şirketi siyasi istikrarsızlık, silahlı çatışmalar ve terör eylemlerine karşı savunmasız bırakmaktadır. Özellikle Abqaiq, Doğu-Batı boru hattı gibi kritik altyapı tesislerine 2019’da yapılan saldırılarda görüldüğü gibi, operasyonların coğrafi olarak yoğunlaşması sistemin fiziksel veya siber saldırılar nedeniyle sekteye uğraması ihtimalini doğurur.
• İklim Değişikliği ve Enerji Dönüşümü: Küresel çapta yenilenebilir enerjiye, elektrikli araçlara geçişin hızlanması ve iklim politikaları ile regülasyonların sıkılaşması, uzun vadede petrol ve gaz talebini düşürme tehdidi taşımaktadır. Şirket her ne kadar 2050 net sıfır hedefleri açıklasa da, bu hedeflere ulaşılamaması veya bu uğurda çok devasa yatırım harcamaları yapılması gerekebilir.
• Kur Şoku ve Hukuki Riskler: Şirketin maliyetlerinin büyük kısmı Suudi Riyali (SAR), gelirleri ise ABD Doları cinsindendir. Riyal’in dolara olan sabitliğinin (peg) kaldırılması durumunda, maliyetler aniden fırlayabilir ve temettü ödemelerinin maliyeti ağırlaşabilir. Ayrıca özellikle ABD’de OPEC bağlantılı antitröst (rekabet) davaları ve MTBE (benzin katkı maddesi) nedeniyle açılan milyarlarca dolarlık tazminat potansiyeli taşıyan çevre davaları şirketin üzerindeki ciddi hukuki yüklerdir.

14) Ek Hususlar

Şu ana kadar şirket profili, iş modeli, finansal durumu, riskleri ve stratejileri üzerine oldukça kapsamlı bir inceleme yaptık. Ancak 2025 Faaliyet Raporu ve yönetim sunumlarında öne çıkan, şirketin vizyonunu ve gücünü tam olarak anlamak için eklenmesi gereken çok kritik birkaç nokta daha var:

14.1. Devasa Rezerv Büyüklüğü ve Ömrü

Aramco’nun sadece mevcut üretim gücü değil, sahip olduğu hidrokarbon rezervlerinin büyüklüğü de eşsizdir. Şirketin 31 Aralık 2025 itibarıyla sahip olduğu hidrokarbon rezervleri 258.4 milyar varil petrol eşdeğeri (boe) seviyesindedir. Bu devasa rezervuar, şirkete rakiplerini (IOC) açık ara geride bırakan 50 yıldan uzun bir endüstri lideri sıvı rezerv ömrü sağlamaktadır.

14.2. Sürdürülebilirlik, ESG Hedefleri ve İş Güvenliği

Geleceğin enerji şirketi olma yolunda şirketin sürdürülebilirlik ve sosyal performans göstergeleri dikkat çekicidir:

• İklim ve Net-Sıfır Hedefi: Aramco, operasyonel kontrolü altındaki tesislerinde 2050 yılına kadar Kapsam 1 ve Kapsam 2 sera gazı emisyonlarında “Net Sıfır” olma hedefine sahiptir. Metan yoğunluğu ise %0.04 gibi çok düşük bir seviyededir.
• Çeşitlilik ve Kapsayıcılık: Şirket içindeki kadın çalışan oranı 2024’teki %7.9 seviyesinden 2025’te %8.2’ye, kadın lider oranı ise %5.8’den %6.2’ye yükselmiştir.
• İş Güvenliği: Toplam Kaydedilebilir Vaka Oranı (TRCR) 200.000 çalışma saati başına 0.028 olarak gerçekleşmiştir. Bu oran şirketin halka arzından bu yana ulaştığı en iyi güvenlik rekorudur ve sektördeki büyük uluslararası petrol şirketlerinin (IOC) ortalamasından >%80 daha düşüktür.

14.3. Bir Teknoloji ve Yapay Zeka (AI) Üreticisine Dönüşüm

Aramco artık sadece petrol ve gaz çıkaran bir enerji şirketi olarak değil, ciddi bir teknoloji üreticisi olarak konumlanmaktadır. Şirketin geliştirdiği yapay zeka çözümleri ve teknolojik yenilikler, 2023-2025 yılları arasında 11.3 milyar dolar “Teknoloji Gerçekleşen Değeri (TRV)” yaratarak milyarlarca dolarlık sermaye ve işletme maliyeti tasarrufu sağlamıştır. En çarpıcı olanı ise, bu 11.3 milyar dolarlık katma değerin yaklaşık %50’sinin doğrudan Yapay Zeka (AI) çözümlerinden elde edilmiş olmasıdır. Ayrıca Suudi Varlık Fonu’nun (PIF) yapay zeka iştiraki HUMAIN’e yapılması planlanan yatırım ile bu alandaki büyümenin ivmelenmesi beklenmektedir.

14.4. Sektörü Domine Eden 2025 Net Finansal Performansı

2025 yılı boyunca petrol fiyatlarındaki düşüşe rağmen elde edilen finansal sonuçlar, şirketin kârlılığını özetlemektedir:

• Net Kâr ve Nakit: 2025 yılında 93.4 milyar dolar (350.2 milyar SAR) net kâr elde edilmiştir. Serbest nakit akışı 85.4 milyar dolar (320 milyar SAR) olarak gerçekleşmiştir.
• Ödenen Temettü: Yatırımcılara 2025 yılı içinde ödenen toplam nakit temettü miktarı 85 milyar dolar (320 milyar SAR) seviyesindedir.
• Sermaye Tahsisi: Şirket, %3.8 gibi son derece düşük bir borçluluk (gearing) oranına sahiptir ve yarattığı nakdin %60’ından fazlasını hissedar dağıtımları ve dış yatırımlar için (cash available for distributions) kullanılabilir durumda tutarak sektördeki rakiplerini (IOC) geride bırakmaktadır.

14.5. “iktva” Programı (Yerel Tedarik Zinciri ve Millileştirme)

Aramco, Suudi Arabistan’ın ekonomik büyümesini desteklemek için tedarik zincirini yerelleştirme hedefi gütmektedir. “In-Kingdom Total Value Add” (iktva) programı kapsamında şirket, yerel satın alma oranını 2025’te %59 olarak gerçekleştirmiştir. Şirketin stratejik yeni hedefi ise 2030 yılına kadar tedarik zinciri harcamalarının %75’ini yerel piyasadan karşılayarak devasa bir ekosistem yaratmaktır.

15) Değerlendirme ve Sonuç

Saudi Arabian Oil Company (Aramco), sahip olduğu benzersiz rezerv ömrü, üretim kapasitesi ve maliyet avantajlarıyla küresel enerji piyasasının tartışmasız en dominant aktörüdür. Hazırlanan bu detaylı profil ve finansal inceleme ışığında şirketi değerlendirdiğimizde, “düşük maliyetli üretim, yüksek nakit yaratma gücü ve cömert hissedar getirisi” temalarının şirketin temel kimliğini oluşturduğunu söyleyebiliriz.

Operasyonel ve Finansal Yenilmezlik: Aramco’nun en büyük savunma kalkanı, varil başına 3.5 dolar gibi sektördeki en düşük çıkarma maliyetine ve benzersiz bir sermaye verimliliğine sahip olmasıdır. Nitekim 2025 yılında petrol fiyatlarında yaşanan %14’lük düşüşe rağmen şirket, 85.4 milyar dolar serbest nakit akışı yaratmayı başarmış, net borçluluk (gearing) oranını %3.8 gibi son derece düşük bir seviyeye çekmiş ve uluslararası rakiplerinin (IOC) ortalamasının iki katına denk gelen %19.8’lik bir Yatırılan Sermaye Getirisi (ROACE) elde etmiştir. Şirket, zorlu makroekonomik koşullarda bile kârlılığını koruyabildiğini kanıtlamıştır.

Geleceğe Dönük Büyüme ve Dönüşüm: Şirket yalnızca bir ham petrol devi olarak kalmamakta; geleceğin risklerini bugünden bertaraf edecek agresif bir çeşitlendirme stratejisi izlemektedir. 2030 yılına kadar doğal gaz üretim kapasitesini %80 oranında artırarak yıllık 12-15 milyar dolar ek operasyonel nakit akışı hedeflemesi, kimyasallara dönüşüm (LTC) projelerindeki istikrarlı büyümesi ve yapay zeka (AI) çözümleriyle sadece üç yılda 11.3 milyar dolarlık teknolojik katma değer (TRV) yaratması, Aramco’nun pazar payını teknolojiyle nasıl tahkim ettiğini göstermektedir. Ayrıca, açıklanan 2-3 milyar dolarlık hisse geri alım (buyback) programı, yönetimin şirketin içsel değerine olan güveninin en somut işaretidir.

Göz Ardı Edilmemesi Gereken Riskler: Tüm bu güçlü yönlere rağmen, yatırımcılar ve paydaşlar açısından şirketin üzerinde Demokles’in kılıcı gibi sallanan makro ve yapısal riskler mevcuttur. Şirketin ihracatının büyük bir bölümünün Asya’ya yapılması, olası bir bölgesel durgunluğa karşı şirketi kırılgan kılmaktadır. Daha da önemlisi, Suudi Arabistan Hükümeti’nin şirket üzerindeki mutlak kontrolü, zaman zaman azınlık yatırımcılarının çıkarlarıyla hükümetin ulusal/sosyal projelerinin (ve bütçe ihtiyaçlarının) çatışabileceği anlamına gelmektedir. Küresel iklim politikalarının hızlanması, emtia fiyatlarındaki dalgalanmalar ve Orta Doğu’daki jeopolitik gerilimler şirketin her an karşılaşabileceği dışsal tehditler olmaya devam edecektir.

Özetle; Aramco, büyümeden ziyade “değer, stabilite ve devasa temettü” arayan uzun vadeli yatırımcılar için dünyadaki en sağlam sığınaklardan biridir. Dünyanın en ucuz ve en düşük karbon yoğunluklu petrolünü üreten bu devasa makine; teknolojiye, yenilenebilir enerjiye ve küresel entegrasyona yaptığı yatırımlarla enerji dönüşümü fırtınasını atlatacak finansal cephaneye fazlasıyla sahiptir. Aramco, devlet kontrolü dinamiklerini, makro dalgalanmaları ve jeopolitik riskleri tolere edebilen her türlü portföy için eşsiz bir değer üreticisidir.

Okuduğunuz için teşekkür ederim. Bir sonraki şirket inceleme yazısında görüşmek üzere.

---

* Şirketin piyasa değeri yazının yayımlandığı tarihte borsada oluşan değeridir. Yazıyı yayımlanma tarihinden farklı bir zamanda okuyorsanız piyasa değeri değişmiş olabilir.